Fundacja LiderON realizuje projekt dotyczący działań na rzecz integracji dzieci i młodzieży pełnosprawnej z osobami z niepełnosprawnościami. Projekt realizowany jest dla dzieci i młodzieży będących w trakcie edukacji szkolnej i przedszkolnej oraz dla rodziców, opiekunów i kadry pedagogicznej w ramach wsparcia edukacji i wyrównywania szans społecznych.
Zajęcia WF (wychowania fizycznego) realizowane są w szkołach podstawowych jako przedmiot obowiązkowy w wymiarze 3 godzin tygodniowo w klasach I-III i 4 godzin tygodniowo w klasach IV-VIII. Obowiązek przedmiotowy dotyczy wszystkich klas w tym klas integracyjnych, a zakres ćwiczeń powinien być dostosowany do możliwości uczniów. Nauczyciel WF prowadzący zajęcia w klasach integracyjnych powinien dostosować poziom i zakres zajęć do indywidualnych potrzeb uczniów, z naciskiem na integrację społeczną i rówieśniczą.
WF dla uczniów z niepełnosprawnością
Wychowanie fizyczne dla uczniów z niepełnosprawnością jest bardzo ważną częścią ich rozwoju, która poza rehabilitacją jest dodatkowym czynnikiem usprawniania, włączania ćwiczeń dostosowanych do możliwości oraz elementem integrującym z rówieśnikami. Kluczowe jest dostosowanie ćwiczeń sprawnościowych do możliwości ucznia, co wymaga od nauczyciela znajomości zasad integracji, tolerancji oraz umiejętności adaptacji poprzez aktywność. Zajęcia sportowe aktywizują samodzielność dziecka z niepełnosprawnością oraz budują poczucie przynależności do grupy na równych zasadach i obowiązkach. Nauczyciele WF powinni tworzyć przyjazną i tolerancyjną atmosferę oraz rozwijać w dzieciach umiejętność współpracy, uwzględniając podział na grupy i możliwość wsparcia nauczyciela wspomagającego.
Wychowanie fizyczne a rehabilitacja
Dzieci z niepełnosprawnościami funkcjonują w procesie rehabilitacji od początku zdiagnozowania dysfunkcji lub momentu utraty zdrowia. Systematyczna rehabilitacja jest niezbędną formą przywracania sprawności fizycznej w trakcie choroby i obejmuje również przywracanie sprawności psychicznej w tym fizjoterapię, psychoterapię i terapię społeczną. Dla dziecka z niepełnosprawnością rehabilitacja jest elementem wsparcia medycznego i często w wyniku długotrwałego jej stosowania pojawia się kryzys rehabilitacyjny, dlatego też bardzo istotne jest kontunuowanie usprawniania podczas zajęć szkolnych na lekcjach WF. Wychowanie fizyczne realizowane przez nauczyciela zapewnia zajęcia o charakterze edukacyjnym i ogólnorozwojowym bez tła medycznego i rehabilitacyjnego, których celem jest profilaktyka zdrowotna dla wszystkich dzieci. Dostosowane zajęcia sprawnościowe pozwalają na wdrożenie dużej różnorodności w zakresie zadań indywidualnych, grupowych lub łączonych a uczestniczące w nich dzieci współtworzą grupę wzajemnie wspierającą się i jednocześnie rywalizującą sprawnościowo.
Wychowanie fizyczne kształtuje:
- Postawy społeczne
- Umiejętność współpracy
- Wspólnego dążenia do celu
- Przynależność do grupy
- Zdrową rywalizację
- Umiejętność strategicznego myślenia
Wychowanie fizyczne rozwija:
- Sprawność fizyczną
- Myślenie prozdrowotne
- Zakres ruchowy
- Aktywność sportową i społeczną
Zajęcia z WF uczą integracji i tolerancji, ponieważ poprzez obserwację dysfunkcji rówieśniczych, wzajemne zrozumienie potrzeb oraz wspólne dążenie do celu dzieci nabywają bardzo cennych umiejętności prospołecznych opartych na empatii i zrozumieniu.
Przykłady zajęć sprawnościowych dla dzieci z różnymi dysfunkcjami:
Uczeń z dysfunkcją ruchu:
- Tor przeszkód: slalom między pachołkami dla uczniów zdrowych i z dysfunkcją, gdzie uczeń zdrowy zaczyna minutę później lub biegnie z piłką lekarską.
- Tor przeszkód w zespołach: uczeń zdrowy pcha wózek rówieśnika, a uczeń na wózku musi wykonać celny rzut piłką do okręgu.
- Rzut piłką do celu: np. tenisową, woreczkiem lub do siatkówki z celowaniem do wiadra, okręgu lub wyznaczonego punktu.
- Gra w zbijaka z rzutem piłką w np. koła wózka z użyciem piłki plażowej.
- Tocz, podaj złap: dzieci na wózkach toczą piłkę po ziemi, a dzieci stojące odrzucają ją z powrotem i następuje zmiana.
- Na sygnał koloru: nauczyciel pokazuje kolorową kartkę lub szarfę z przypisanymi do nich zadaniami: np. zielony – bieg, czerwony- stop, niebieski – przysiad lub skłon.
- Lustro: praca w parach dla dzieci, gdzie jedno pokazuje ruchu, figury, zadanie sportowe, a drugie dziecko naśladuje.
- Zamrożeni w ruchu: dzieci poruszają się swobodnie po sali i na sygnał podniesionej chorągiewki lub sygnał świetlny zastygają w bezruchu lub w śmiesznej pozie.
- Podaj dalej: dzieci stojące w kole podają sobie wzajemnie z ręki do ręki kolorowy woreczek i na sygnał nauczyciela trzymającego kolorową chorągiewkę lub świetlny sygnalizator zmienią kierunek podawania woreczka lub zmieniają kierunek wraz z kucnięciem.
Uczeń z dysfunkcją wzroku:
- Znajdź dźwięk: nauczyciel lub uczniowie poruszają grzechotką dźwiękową lub dzwoneczkiem w różnych częściach sali, a uczniowie przemieszczają się w kierunku usłyszanego dźwięku. Można grać w parach trzymając się za ręce lub indywidulanie.
- Ciepło – zimno: jedno dziecko ukrywa się i trzyma dzwoneczek, drugie nasłuchując dzwoneczka szuka, im bliżej schowanego dziecka tym dźwięk jest częstszy, im dalej tym rzadszy.
- Echo ruchowe: nauczyciel wydaje komendy głosowe: np. ręce w górę, skłon, obrót, podskok, a dzieci powtarzają ruchy po sygnale w odpowiedniej sekwencji lub pojedynczych poleceniach.
- Pociąg: dzieci stoją jedno za drugim i trzymają się za ramiona, pierwsze dziecko jako przewodnik kieruje grupą po sali zgodnie ze schematem: klaśnięcie – zmiana kierunku, klakson podskok, klaśnięcie – zmiana kierunku, po czym przewodnicy zmieniają się.
Uczeń z niepełnosprawnością intelektualną:
- Naśladuj zwierzę: nauczyciel pokazuje jak „chodzi niedźwiedź” jak „skacze żaba”, „jak ryczy lew” a dzieci naśladują pokazane zwierzęta.
- Wyścig rzędów: dzieci ustawione w rzędach przekazują sobie piłkę nad głową lub z prawego i lewego boku, gdy piłka dotrze na koniec ostatnie dziecko wraca na początek i podaje piłkę do tyłu.
- Bieg z zadaniami: dzieci biegną po obwodzie sali i na sygnał zatrzymują się wykonując 1 proste ćwiczenia: np. 3 przysiady, 2 podskoki lub 1 obrócenie się.
- Stop muzyka: dzieci tańczą lub poruszają się w rytm muzyki, gdy muzyka się zatrzyma nagle stają nieruchomo w zastanej pozie.
Ważne jest to, aby na zakończenie zajęć wszystkie dzieci niezależnie od rodzaju dysfunkcji mogły sobie pozytywnie podziękować za wspólny czas poprzez: np. przybicie piątki, uśmiech, machnięcie ręką lub tupnięcie.
Nowoczesne i aktywne podejście do edukacji społecznej sprzyja budowaniu zdrowych i otwartych postaw społecznych.
Fundacja LiderON serdecznie zaprasza placówki edukacyjne do współpracy i wspólnych działań wspierających edukację społeczną dzieci i młodzieży.
Zapraszamy do kontaktu i współpracy.
Fundacja LiderON
www.fundacjalideron.pl
